Tetikçiler – Looper (2012)

Ve birden gördüm… Oğlu için can veren bir anneyi. Karısı için öldüren bir adamı. Kötü bir yolu seçecek olan…yalnız ve öfkeli bir çocuğu gördüm. Bu bir döngüydü. Sürekli tekrarlanan. Ben de bunu değiştirdim.

2044 yılında Amerika ekonomik ve toplumsal bir çöküş yaşamakta ve organize suç artmaktadır. Ek olarak popülasyonun %10’u mutasyona uğramış ve telekinetik güçlere sahip olmuştur. 2074 yılında zaman makinesi icat edilmiş fakat hemen kanunen yasaklanmış. Takip teknolojisi insan vücutlarından gizlice kurtulmayı imkansız hale getirdiği için mafya patronları zaman makinesini kullanarak hedeflerini looper denilen kiralık katillerin öldürmesi için geçmişe gönderiyorlar. Kiralık katillere ödemeleri gümüş külçeleri ile yapılıyor ve öldüreceklerinin sırtına bağlı olarak gönderiliyor. Mafya patronları bir tetikçinin kontratını sonlandırmak istediğinde (buna döngüyü sonlandırmak deniyor), tetikçiye gümüş yerine altınlarla kendisinin gelecekteki halini gönderiyor. Döngüyü sonlandırmada başarısızlığa uğramanın cezası ise ölüm.

Rian Johnson filmlerinin senaryolarını da kendisi yazan ve şimdiye kadar hep başarılı işlere imza atmış bir yönetmen. 2005 tarihli ilk uzun metrajlı, bağımsız, film noir tarzı kült filmi Asi Gençlik – Brick‘de de Joseph Gordon-Lewitt oynamış ve film oldukça beğeni toplamış. Bir sonraki filmi 2008 tarihli Bloom Kardeşler – The Brothers Bloomda Rachel Weisz, Adrien Brody, Mark Ruffalo gibi ünlü oyunculara sahip güzel bir film. Looper yönetmenin 3. sinema filmi ve şu anki gidişatına bakılırsa daha çok iyi işlere imza atar görünüyor.

Gelecekten gönderilenleri infaz eden tetikçi Genç Joe’yu Joseph Gordon-Levitt oynamış. Gordon-Levitt’i Bruce Willis’e benzetebilmek için ağır makyaj yapıp yeşil kontak lens takmışlar. Demekki Bruce Willis gençliğinde at hırsızına benziyormuş dedim.

Jeff Daniels filmde bir yere kadar sabırlı, anlayışlı ve ilk başta konuşan ama tak edince çekiçle el kıran “nazik kötü” Abe’yi canlandırıyor. Kid Blue’nun genç Abe olduğuna dair bir teori de var.

İngiliz aktris Emily Blunt filmde Amerikalı Sarah karakterini canlandırıyor. Cid’in annesini oynuyor ve annelerin çocuklarının duygusal ve ahlaki gelişiminde ne kadar önemli bir etken oldukları vurgulanıyor.

Ve İhtiyar Joe’yu canladıran Bruce Willis. Bir dönem Arnold Schwarzenegger ve Sylvester Stallone’un durdurulamayan ölüm makineleri tarzı filmlerinin yanında Bruce Willis ve Mel Gibson ile daha sokak tarzı, duygu yüklü aksiyon filmleri bolca çekilmişti ve keyifle izlemiştik. Son dönem filmlerini pek beğenmesem de bu filmde oldukça başarılı. İyi yönetmen ve senaryo olduktan sonra oyuncuların başarısı da artıyor tabi.
Filmde yönetmenin babası da Bruce Willis’in silahla yüzünden vurduğu birisini oynamış. :)

Küçük Gün Işığım (Little Miss Sunshine), Flynn Olmak (Being Flynn) ve Hayalimdeki Aşk (Ruby Sparks) filmleriyle hatırlayacağınız Paul Dano da Seth karakteri ile küçük bir role sahip.

Uyarı: Eğer henüz izlemediyseniz yazının bundan sonrasını okumayın çünkü filmin sonuyla ilgili vs bilgiler olduğundan filmden alacağınız zevki azaltır ama filmi izlediyseniz kafanızı kurcalayan soruların cevaplarını bulabilirsiniz (belki).

Filmin en başındaki olay bana mantıksız geldi. Neden gelecekteki birinden kurtulmak için gelecekteki halini geçmişe gönderip öldürtürsün ki? Geçmiştekini öldürürsün kurtulursun diyordum. Yani Terminatör’deki gibi. Herhalde 30 sene önceki hali küçük çocuk/bebek olduğu için öldürme filme ağır gelir diye bunu tercih ettiler demiştim. Daha sonra bu düşünceme yöneldi film o ayrı ama yine de baştaki infaz stili mantıksızlığını korudu benim için. Çok daha farklı ve mantıklı yöntemler aklıma geldi. Ama yönetmen 2 sene üzerinde çalışıp olabilecek en başarılı senaryolardan birini yazmış, ve bilim yerine kurguya ağırlık verdiğini söylüyor. Sonuçta zamanda yolculuk fikrinin kendisi paradoks ve mantığı zorlayan şeylerle dolu. Ayrıca filmi çok beğendimi de söyleyeyim.
Yönetmene io9.com sitesinde sorulan soru ve cevaplarından seçtiklerim:

  • Filboid88: Mafya neden Tetikçilerin döngüsünü kapatmak zorunda?
    RianJ: Mecbur değiller, ama herhangi bir sebepten tetikçiye ihtiyaçları kalmadığına karar verirlerse geçmişe olan bağlarının tüm kanıtlarını silmek için yapıyorlar.
  • zombie711: Filmin sonunda genç Joe neden ihtiyar Joe’yu sadece kendi elini vurup sakatlayarak durdurmuyor?
    RianJ: Yazarken bunu da düşünmüştüm. Ama garantisi yok. Sonrasında olacakları düşünelim. İhtiyar Joe silahı zaten iki eliyle tutuyor, veya diğer sağlam eliyle kullanabilir. Ama genç Joe vurduğu eliyle diğer elini vuramaz.
  • zombie711: Favori zamanda yolculuk filmleriniz neler?
    RianJ: Çok var – Primer mükemmel. Ama Geleceğe Dönüş, 12 Maymun, Time Bandits de öyle. Daha çok sayabilirim. Time Crimes harikaydı.
  • bvisconti01: Neden gelecekte öldürüp cesetlerini geçmişe göndermiyorlar?
    RianJ: İnsanların vücutlarındaki takip cihazları öldükleri anda otoritelere bulundukları bölgenin bilgisini gönderiyorlar.
  • Meredith Woerner: Bir Looper’ın kendisinin ihtiyar halini öldürmesi neden önemli? Niye mafya başka bir tetikçi göndermiyor veya direk okyanusun ortasına göndermiyorlar?
    RianJ: Döngüyü mümkün olduğunca sıkı tutmak için yapıyorlar. Bunun ne kadar aptalca bir sistem olduğu ve değişmesi gerektiği konusunda söylenen Abe de var tabi. Zaman makinesine hiçbir şekilde ayar çekilemiyor.
  • zombie711: Eğer zamanda yolculuk kanun dışı ise neden hükümet geçmişe gidip zaman makinesinin keşfini engellemiyor?
    RianJ: Bu planla ilgili tonlarca zorluk düşünebilirim – ama bu da kendi başına süper bir film olur. Sen yaz! :)
  • MrElectricOcean: Beğendiğin senin görüşlerini etkileyen filozof veya düşünürler kimler?
    RianJ: Çok, ama burada listelemem pek aydınlatıcı olmayabilir. Oldukça koyu bir hristiyan olarak yetiştirildim ama artık bir dinle ilgilenmiyorum. Beni cezbeden çoğu yazar ve filozofun erken yaşlarda yaşadığım spritüelliğe daha geniş hümanist bir perspektifle yaklaştıklarını söyleyebilirim.
  • MarcPitman: Filmdeki çocuğun süper telekinetik gücü olması Akira’ya bir gönderme mi?
    RianJ: Evet. Katsuhiro’nun eserleri o imajın ilham kaynağı. Akira ve daha önce yazdığı Domu. (Katsuhiro Otomo)
  • MattBe: Neden istenmeyen kişiyi dinazorların yaşadığı zamana göndermiyorlar da tetikçiler ile uğraşıyorlar?
    RianJ: Zaman makinelerine öyle bir ayar yapılamıyor.

Zamanda yolculuk ile ilgili paradokslara gelelim. Bir zaman makineniz olduğunu düşünün. Önünde bir masada bir silah duruyor. Silahı alıp 5 dakika öncesine gidip kendinizi silahı elinize almadan önce öldürüyorsunuz. Eğer silahı alamadan öldüyseniz nasıl zamanda yolculuk yapıp kendiniz öldürdünüz? Ya da yine geçmişe gidip büyük babanızı, daha babanız doğmadan önce öldürseniz, sizde varolmayacağınz için zamanda yolculuk yapamamış ve onu öldürememiş olacaktınız. (Yönetmende aslında bu filmin fikrinin 10 sene önce yazdığı fakat çekmediği bir kısa film senaryosundan geldiğini, onda da genç biri ile ihtiyar halinin birbirlerine silah doğrulttukları sahne olduğunu söylüyor.) Ya da meşhur Hitler örneğini de verelim de tam olsun. Milyonlarca hayatı kurtarmak için zamanda yolculuk yapıp Hitler’i kötü eylemlerine başlamadan çok önce öldürdüğünüzü varsayalım. Eğer öldürürseniz bütün bu olaylar olmamış olacak ve geçmişe gidip öldürmeniz gereken bir Hitler olmayacak demek. O zaman geçmişe gitmek için bir sebebiniz olmadığından geçmişe hiç gitmemiş olmanız gerekecek falan. Peki ya sırf geçmişe gidip değiştirmek istediğiniz için bütün o olaylar olduysa. Yani Hitler’in ailesini öldürmeye çalıştığınızı ama hayatta kaldıklarını ama bu yüzden akıl sağlıklarının bozulduğunu ve çocuk Hitler’in bu yüzden çok kötü bir çocukluk geçirmesine ve gelecekteki kötü haline dönüşmesine yol açtığınızı düşünün. O zaman da değiştirmek istediğiniz şeye belki siz sebep olmuş oluyorsunuz. Filmin sonu da böyle bir paradoksa sahip: Genç Joe İhtiyar Joe’yu durdurmak, yoketmek için kendisini öldürüyor. Eğer genç Joe öldüyse bir ihtiyar Joe var olmayacak ve gelecekten geçmişe seyahat edemeyecek demektir.

Bu arada Into The Universe with Stephen Hawking belgeselini izlemediyseniz tavsiye ederim. Geçmişe gitmenin neden mümkün olamayacağını anlatıyor.

Gelecekten gelen İhtiyar Seth’i yakalamak için, sokak sokak heryeri arayacaklarına kendi bulundukları, onun gelmesini istedikleri adresi genç Seth’in koluna, derisine kazımaları (ve böylece ihtiyar Seth’in de kolunda belirmesi), parmaklarını teker teker kestiklerinde ihtiyar Seth’in parmaklarının yokolmaya başlaması, gayet akıllıca geldi. Ya dursunlar diye gidersin o adrese ya da eller ayaklar olmadan öyle yaşamak istemediğin için. Bir de İhtiyar Joe’nun karısının ölümünü durdurmak için geçmişe gidip o yıllarda çocuk olan Rain Maker’ı öldürmek için 3 çocuk öldürmesi gerekmesi ve ilkini öldürdüğünde zaten yaptığı işten son derece sarsılmışken bir de karısının ölüm hatırasının silinmemesi doğru çocuğu öldürmediğini farketmesi de etkileyici bir sahneydi. Filmde yaptıkları işin bedeli olarak gümüş göndermeleri de mantıklı. Sonuçta binlerce yıldır ticaret ve para sistemi olarak kullanılmış, her para birimine çevrilebilen değerli bir maden. Ayrıca suç örgütünün para aklama yöntemi aynı zamanda. Değerli metaller geçmişe gönderilip para ile takas ediliyor ve bu da örgüt için izi sürülemeyen bir para kaynağı döngüsü sağlıyor. Gelecekte kullanılan para yerine gümüş göndermeleri o yüzden mantıklı. Altın gönderdiklerinde ise tetikçiler kendi ihtiyar hallerini öldürdüklerini ve döngüyü kapadıklarını anlıyorlar. Sonrasında birikimleri ile geri kalan hayat aralığının zevkini çıkarıyorlar. Sonuçta belirli bir yaşa gelince geçmişe gönderilip öldürülecekler? Bu arada gelecekte Çin’in güçlendiği görülüyor. Tetikçiler getirdikleri gümüş karşılığında dolar yerine yen alıyorlar.

Genç Joe, filmin başında acımasız ve bencil bir karakter. Arkadaşını kurtarmayı denemesi gibi ufak tefek iyilik belirtileri gösteriyor ama gerçek fedakarlık ve merhametin ne olduğunu anca filmin sonunda idrak ediyor. Cid ve Sara duygusuz ve bencil tetikçi genç Joe’nun değişmesine ve Anti-Kahramanlıktan kahramanlığa geçmesine sebep oluyorlar. Filmlerde kötüler ne kadar kötü olularsa olsun, iyi adamlar onları öldüremez. Kahramanlarımızın masum ve iyi olmaları gerekir. Ellerini kana buladıklarında Anti Hero’luğa geçerler. Tabi senaryo (ya da kitap) yazarları da kötünün başka yollarla – genelde kendi hatalarıyla – ölmesini sağlarlar ya da değişmesini. Filmde ikinci yol seçilmiş.

Telekinezi : 1976 yılı yapımı Günah Tohumu (Carrie) filmini çocukluğumda izlediğimden beri hastasıyım. O yıllarda çok kez masa üzeri objeleri hareket ettirmek için gözleri dikip kendimi kastığım olmuştur. Hele bir de Gizemli Şehir (Dark City) filminde bunu pekiştirdikten sonra hep harika bir güç olduğunu düşünmüşümdür. Filmde mutasyon sonucu bazı insanların ufak telekinetik güçleri var ama bu da kızları etkilemek için bozuk paraları hareket ettirmekten ibaret olmuş, önemsiz birşeye dönüşmüş. Filmdeki çocuk Cid’in telekinetik gücü çok yüksek. Yönetmen bu karakteri yazarken Katsuhiro Otomo‘nun Akira ve Domu eserlerinden esinlendiğini söylüyor.

Telekinezi

Bazı benzerlikler, tesadüfler, göndermeler ve tespitler

  • Bruce Willis filmin sonlarına doğru Pulp Fiction’dakiyle neredeyse aynı giysileri giyiyor. Filmde Jeff Daniels 20. yüzyıl tarzı giyinen, kravat takan, anakronistik Genç Joe’ya “Senin gibi giyinen adamların olduğu filmler bir başka filmin kopyasıdır. Şu lanet 20. yüzyıl filmlerin taklitleri” diyor (Gerçi 2074’de de insanların 40’lar 50’lerdekiler gibi giyindiklerini görüyoruz ve o tipler bana Dark City’deki uzaylıları anımsattı).
  • Bruce Willis 12 Maymun filmindekine benzer şekilde zamanda geri gidip birşeyleri düzeltmeye çalışıyor.
  • Garret Dillahunt’ın Jesse karakteri Terminator: The Sarah Conner Chronicles dizisinde canlandırdığı Cromartie karakterine şu yönde bir benzerlik gösteriyor: Filmde Sara’nın evinde genç Joe’yu araması ve dizinin Brothers of Nablus bölümünde Sarah Connor’un evinde John Connor’ı araması.
  • Yüksek telekinetik güce sahip Cid karakteri Katsuhiro Otomu’nun Akira ve Domu eserlerinden ilham alınarak yaratılmış.
  • Abe’in klübü “La Belle Aurore” Kazablanka (1942) filminde Rick ve Ilsa’nın alman istilasında gittikleri Fransız barı ile aynı isime sahip.

Zamanda yolculuk, döngü yaşama, geçmişe müdahele ile geleceği değiştirme ve bunlara yakın temaları işleyen filmlerden bazıları: Geleceğe Dönüş serisi (Back to the Future), Bugün Aslında Dündü (Groundhog Day), Zaman Yolcusunun Karısı (The Time Traveler’s Wife), Koş Lola Koş (Run Lola Run), Frekans (Frequency), Kapsül (Primer), Suç Zamanı (TimeCrimes/Los cronocrimenes), Zaman Haydutları (Time Bandits), Triangle, Rastlantının Böylesi (Sliding Doors), Göl Evi (The Lake House), 12:01, Yaşam Şifresi (Source Code), Yazın Son Günü (The Last Day of Summer, Noel’de 12 Gün (The Twelve Days of Christmas Eve), Christmas Do-Over, Çift Dikişliler (Repeaters)

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.